Tin tức sự kiện

ph¸c ®å ®iÒu trÞ bÖnh phong ¸p dông cho ng­êi lín   I- Kh¸Ý  niÖm vÌ bÖnh phong BÖnh phong lµ mét bÖnh nhiÔm trïng kinh diÔn do mét lo¹i vi trïng cã tªn khoa häc lµ Mycobactorium leprae g©y nªn . BÖnh phong kh«ng g©y chÕt ng­êi tuy nhiªn , nÕu kh«ng ®­îc ph¸t hiÖn vµ ®iÒu trÞ kÞp thêi , bÖnh cã thÓ ®Ó l¹i nh÷ng tµn tËt , di chøng trÇm träng . ChÝnh nh÷ng tµn tËt nµy lµm cho ng­êi ta sî h·Ü vµ quan niÖm sai lÇm vÒ bÖnh phong . II- C¸ch l©y truyÒn 1- §­êng l©y truyÒn : - BÖnh phong l©y trùc tiÕp tõ ng­êi sang ng­êi do tiÕp xóc , tuy nhiªn ph¶i tiÕp xóc l©u dµi míi cã kh¶ n¨ng l©y . - Trùc khuÈn bµi tiÕt ra ngoµi tõ th­¬ng tæn da vµ niªm m¹c mòi , häng , ®Æc biÖt lµ ë c¸c bÖnh nh©n thÎ nhiÒu vi trïng ch­a ®­îc ®iÒu trÞ - Trùc khuÈn phong vµo c¬ thÓ còng qua ®­êng da vµ niªm m¹c bÞ x©y x¸t. - BÖnh phong khong l©y truyÒn qua c¸c ®­êng gi¸n tiÕp kh¸c . 2- Tû lÖ l©y lan - BÖnh phong rÊt khã l©y v× vËy l©y rÊt thÊp -  C¸c thuèc ®iÒu trÞ ®Æc hiÖu c¾t døt nguån l©y rÊt nhanh , víi Rifampicin chØ cÇn tõ 5-7 ngµy lµ hÕt l©y . IV- TriÖu chøng l©m sµng : BÖnh phong th­êng khëi ®Çu mét c¸ch ©m thÇm sau mét thêi gian ñ bÖnh kÐo dµi . Thêi gian nµy cã thÓ thay ®æi tõ 3 th¸ng ®Õn 40 n¨m song ®a sè kÐo dµi nhiÒu n¨m trung b×nh tõ 2-5 n¨m . * TriÖu chøng ë da : BiÓu hiÖn da cña bÖnh phong rÊt phong phó vµ thay ®æi tuú theo thÓ bÖnh . C¸c th­¬ng tæn da cã thÓ lµ d¸t , m¶ng cñ , sÈn côc , m¶ng th©m nhiÔm , m¶ng s¾c tè vµ giíi h¹n còng rÊt thay ®æi nh­ mµu ®á , ®á ®ång hoÆc gi¶m s¾c tè , giíi h¹n râ hoÆc kh«ng râ . ®a sè c¸c th­¬ng tæn da trong bÖnh phong ®Òu mÊt hoÆc gi¶m c¶m gi¸c , ngo¹i trõ nh÷ng d¸t sím trong thÓ phong u c¶m gi¸c vÉn b×nh th­êng cã khi t¨ng c¶m gi¸c . Sè l­îng vµ nhiÒu tÝnh chÊt kh¸c cña c¸c th­¬ng tæn da còng thay ®æi tuú theo thÓ bÖnh . * TriÖu chøng thÇn kinh : + MÊt c¶m gi¸c : Th­êng cã mÊt c¶m gi¸c vÒ nhiÖt ®é , c¶m gi¸c sê mã,vµ c¶m gi¸c ®au ë vïng tæn th­¬ng da . + ThÇn kinh ph× ®¹i vµ nh¹y c¶m : Th­êng th× sê dÔ dµng ph¸t hiÖn thÇn kinh ngo¹i biªn bÞ ph× ®¹i vµ nh¹y c¶m nh­ - ThÇn kinh trô ë trªn r·nh mám khuû - ThÇn kinh chµy sau ë m¾t c¸ trong -ThÇn kinh h«ng khoeo ngoµi ë sau bªn cæ x­¬ng m¸c -ThÇn kinh quay ë ngoµi khuû tay -ThÇn kinh cæ n«ng ë ngay d­íi tai -ThÇn kinh mÆt ë tr­íc tai -ThÇn kinh gi÷a ë mÆt tr­íc cæ tay. + §au nhøc thÇn kinh : viªm ®au tù nhiªn hoÆc sê n¾n ®ông ch¹m . Lµ do TK viªm phï nÒ ®Ì Ðp c¸c sîi TK nhÊt lµ c¸c d©y TK lín cã bao myªlin dµy dÔ bÞ bãp nghÑt . + Teo c¬, liÖt c¬: - D©y TK liÖt lµm cho c¬ phô thuéc yÕu ®i sau cïng teo c¬ vµ liÖt -M¾t thá: cßn gäi lµ chøng hë mi do tæn th­¬ng Tk sè VII lµm m¾t nh¾m kh«ng kÝn . - Bµn tay bÞ teo m« c¸i , teo m« ót , teo Tr¸i chanh cß c¸c ngãn 4,5 do Tæn th­¬ng TK trô hoÆc cß ngãn 2,3,4,5 tæn th­¬ng Tk gi÷a (Bµn tay khØ ) -Cæ tay duçi ( HoÆc bµn tay rò ) do tæn th­¬ng TK quay. -Bµn ch©n r¬i do tæn th­¬ng TK h«ng khoeo ngoµi + TriÖu chøng do Tk dinh d­ìng : -Da kh« nøt , l«ng rông mãng dßn vµ mÊt bãng * TriÖu chøng tæn th­¬ng c¸c c¬ quan kh¸c - Mòi viªm mòi , ch¶y m¸u mòi , xÑp mòi. -Thanh qu¶n th©m nhiÔm n¾p thanh qu¶n vµ x¬ ho¸ g©y nãi khµn -Tæn th­¬ng miÖng cã thÓ g©y loÐt thñng khÈu c¸iviªm nha chu rông r¨ng trong thÓ nÆng . -M¾t hë mi , u phong ë m¾t , viªm mèng m¾t , viªm gi¸c m¹c gi¶m thÞ lùc. -X­¬ng khíp viªm x­¬ng , viªm khíp nhÊt lµ c¸c x­¬ng ®µu chi cã thÓ ®­a ®Õn c¾t côt chi. -Viªm tinh hoµn - Mµo tinh hoµn cã thÓ g©y biÕn chøng v« sinh vµ vó to ë nam . -H¹ch to th­¬ng viªm nhiÔm h¹ch chiÕm 45-90% c¸c tr­êng hîp phong cñ vµ 95% c¸c tr­êng hîp phong u . III- ChÈn ®o¸n bÖnh phong : Dùa vµo l©m sµng vµ xÐt nghiÖm t×m trùc khuÈn phong . 1- Tæn th­¬ng da kÌm theo mÊt c¶m gi¸c    Tuú theo thÓ bÖnh tæn th­¬ng da cã thÓ lµ d¸t ®á hay tr¾ng , cñ m¶ng th©m nhiÔm hay c¸c u côc cã hiÖn t­îng gi¶m hay mÊt c¶m gi¸c t¹i c¸c th­¬ng tæn nµy . 2- Tæn th­¬ng d©y thÇn kinh ngo¹i biªn     D©y thÇn kinh ngo¹i biªn bÞ viªm , s­ng to , ®au g©y mÊt c¶m gi¸c c¶ vïng da , kÌm theo yÕu c¬ , liÖt teo c¬ . 3- T×m thÊy trùc khuÈn phong t¹i th­¬ng tæn da hoÆc thÇn kinh Mét ng­êi bÞ coi lµ m¾c bÖnh phong khi ®­îc x¸c ®Þnh lµ cã Ýt nhÊt mét trong 3 dÊu hiÖu chÝnh ®· nªu ë trªn . IV- Ph©n lo¹i bÖnh phong BÖnh phong ® C¬ thÓ ® I ® BB ® BT®TT                                                    BB ® BL ® LL 75-90% lµnh bÖnh       Dùa vµo c¸c tæn th­¬ng l©m sµng ng­êi ta ph©n lo¹i bÖnh phong theo c¸c thÓ sau : Phong thÓ m¶ng- Phong thÓ u- Phong thÓ da- Phong thÓ thÇn kinh- Phong thÓ hçn hîp . 1- Ph©n lo¹i theo héi nghÞ chèng phong quèc tÕ 1953 ë Madrit . §­îc chia lµm 4 thÓ: - Phong thÓ cñ ( T: Tuberculoid ) -Tæn th­¬ng cñ m¶ng cñ , mÊt c¶m gi¸c , sè l­îng Ýt , khu tró , viªm d©y thµn kinh . - Phong thÓ bÊt ®Þnh ( I: Indeterminate) - Th­¬ng tæn lµ c¸c d¸t thay ®æi mµu s¾c , mÊt c¶m gi¸c nhÑ hoÆc võa . - Phong thÓ u ( L: Lepromatous)- Th­¬ng tæn da lµ c¸c u phong , m¶ng th©m nhiÔm , lan to¶ toµn th©n , ®èi xøng , viªm d©y thÇn kinh . - Phong thÓ trung gian ( B: Borderline )- ®©y lµ thÓ phong võa mang tÝnh chÊt cña thÓ cñ võa mang tÝnh chÊt cña thÓ u . 2-Ph©n lo¹i cña Ridlay vµ Jopling . N¨m 1962 gåm c¸c thÓ sau : - ThÓ cñ cùc ( TT) : Søc ®Ò kh¸ng (Tøc ®¸p øng miÔn dÞch víi trùc khuÈn phong ) rÊt tèt . - ThÓ trung gian- Cñ ( BT ) :             Søc ®Ò kh¸ng tèt võa - ThÓ trung gian thùc sù ( BB) :      Søc ®Ò kh¸ng trung b×nh . - ThÓ trung gian u ( BL )  :                Søc ®Ò kh¸ng yÕu . - ThÓ u côc ( LL ) :                             Søc ®Ò kh¸ng rÊt yÐu . 3- Ph©n nhãm bÖnh phong cña tæ chøc y tÕ thÕ giíi      N¨m 1982 tæ chøc y tÕ thÕ giíi ®· ph©n c¸c thÓ phong thµnh 2 nhãm 3.1- Nhãm Ýt vi trïng - PB ( Paucibacillary ) . Bao gåm c¸c bÖnh nh©n - Cã tõ 1 ®Õn 5 tæn th­¬ng da , mÊt c¶m gi¸c. - Kh«ng cã hay chØ cã 1 d©y thÇn kinh bÞ th­¬ng tæn. - Kh«ng t×m thÊy trùc khuÈn phong t¹i c¸c th­¬ng tæn ( BI = 0 ) * Nhãm nµy gåm c¸c bÖnh nh©n ë c¸c thÓ I,T,( Theo ph©n lo¹i Madrit 1953) vµ I, TT, mét sè bÖnh nh©n BT ( Theo ph©n lo¹i cña Ridley vµ Jopling ) 3.2- Nhãm nhiÒu vi trïng - MB ( Multilacillary ) . Bao gåm c¸c bÖnh nh©n: - Cã trªn 5 th­¬ng tæn da - Cã trªn 1 d©y thÇn kinh bÞ th­¬ng tæn , hoÆc - T×m thÊy trùc khuÈn phong t¹i th­¬ng tæn ( BI = + ) * Nhãm nµy bao gåm c¸c bÖnh nh©n ë thÓ B vµ L ( Theo ph©n lo¹i Madrit 1953 ) vµ BB, BL, LL vµ mét Ýt BT (Theo ph©n lo¹i cña Ridley vµ Jopling ) IV- §iÒu trÞ bÖnh phong ( Theo ®a ho¸ trÞ liÖu ) 1-C¸c thuèc sö dông trong ®a ho¸ trÞ liÖu - DDS : Diamino Diphyl Snfon - Rifampicin - Clofazimin ( Lamprene ) 2- ¦u ®iÓm - Rót ng¾n thêi gian ®iÒu trÞ - Khái bÖnh nhanh - C¾t ®øt ®­îc nguån l©y nhanh ( Víi 1 liÒu Rifampicin 1500mg ®· diÖt ®­îc 99,9% trùc khuÈn phong ). - Gi¶m tû lÖ tµn tËt - Gi¶m ®­îc kh¶ n¨ng kh¸ng thuèc cña trùc khuÈn phong . - Gi¶m tû lÖ t¸i ph¸t . - Gãp phÇn xo¸ bá c¸c thµnh kiÕn vÌ bÖnh phong trong céng ®ång . 3- C¸c ph¸c ®å ®iÒu trÞ bÖnh phong b»ng §HTL: 3.1- §èi víi c¸c bÖnh nh©n thuéc nhãm  PB : * Ng­êi lín - Rifampicin 600mg 1 th¸ng uèng mét lÇn cã kiÓm so¸t - DDS 100 mg. BÖnh nh©n tù uèng hµng ngµy  * TrÎ em 10-14 tuæi - Rifampicin 450mg 1 th¸ng uèng mét lÇn cã kiÓm so¸t - DDS 50 mg. BÖnh nh©n tù uèng hµng ngµy ( Thêi gian uèng 6 th¸ng - §èi víi trÎ em d­íi 10 tuæi . Tuú theo tõng tr­êng hîp cô thÎ song liÒu gîi ý lµ :       + Rifampicin 300mg , DDS lµ 25mg ( Thêi gian uèng 6 th¸ng ). 3.2- §èi víi c¸c bÖnh nh©n thuéc nhãm MB * Ng­êi lín - Rifampicin 600mg       1 th¸ng uèng mét lÇn cã kiÓm so¸t - Lampren 300mg - Lampren 50mg - DDS 100 mg               BÖnh nh©n tù uèng hµng ngµy            + Thêi gian ®iÒu trÞ 12 th¸ng * TrÎ em 10-14 tuæi - Rifampicin 450mg           1 th¸ng uèng mét lÇn cã kiÓm so¸t - Lampren 150mg - Lampren 50mg - DDS 50 mg                      BÖnh nh©n tù uèng hµng ngµy ( Thêi gian uèng 12 th¸ng ) - §èi víi trÎ em d­íi 10 tuæi . LiÒu l­îng ph¶I xem xÐt kü . Tuú thÓ t¹ng , c©n nÆng . Cã thÓ dïng  Rifampicin 300mg , DDS lµ 25mg vµ Lampren 100mg 1 th¸ng 1 lÇn vµ Lampren 50mg 2 lµn trong mét tuÇn . Thêi gian uèng 12 th¸ng . 4- Nh÷ng ®iÒu cÇn chó ý khi ®iÒu trÞ b»ng §HTL -  H­íng dÉn bÖnh nh©n uèng ®ñ liÒu , ®óng thêi gian quy ®Þnh . -  NÕu thuèc qu¸ h¹n hay bÞ háng , Kh«ng ®­îc sö dông . -  NÕu bÞ mÊt thuèc ph¶I b¸o ngay cho c¸n bé y tÕ . - Khi cã dÊu hiÖu bÊt th­êng nh­ ngøa , ®á da, vµng da , vµng m¾t cÇn dõng thuèc vµ b¸o ngay cho thÇy thuèc . 5- C¸c thuèc ®ang ®­îc nghiªn cøu : - Mét sè thuèc cã t¸c dông dông diÖt khuÈn nhanh , m¹nh ®ang ®­îc nghiªn cøu ®Ó ¸p dông ®iÒu trÞ bÖnh phong trong thêi gian tíi môc ®Ých rót ng¾n thêi gian ®iÒu trÞ h¬n n÷a . - Ofloxacin - Minocycline – Clarythromicine – Moxifloxacine – Rifapentine.     5- T¸c dông phô khi ®iÒu trÞ 5.1- DDS ( 100 mg ) - Gi¶m b¹ch cÇu h¹t - ThiÕu m¸u huyÕt t¸n - Viªm b× bong v¶y - Viªm gan - Lo¹n t©m thÇn - Héi chøng Stevens Johnson 2- CLofazimin (Lamprene ) 50 - 300 mg - Da thÉm mµu t¹m thêi - Da v¶y c¸ 3- Rifampixin ( Rimactan - Rtiadin ) 600 mg - Héi chøng c¶m cóm : Sèt cao + ín l¹nh + RÐt run + §au khíp nÆng - ThiÕu m¸u huyÕt t¸n - Viªm thËm : Gi¶m l­îng n­íc tiÓu ( D­íi 400 ml/ngµy ) - Viªm gan vµng da.   Bệnh viện phong da liễu Văn môn Bác sĩ Thiện

Trao học bổng và tặng xe đạp cho 05 em học sinh nghèo chãm ngoan học giỏi                   

Kỷ niệm 52 năm ngày thầy thuốc Việt nam và đón nhận Huân chương Độc Lập hạng III.